ਯੂਰਪ 'ਚ ਭਿਆਨਕ 'ਹੀਟਵੇਵ' ਦਾ ਕਹਿਰ: ਐਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਭਾਰਤ ਸਣੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ 'ਤੇ ਮੰਡਰਾਇਆ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 'ਐਲ ਨੀਨੋ' (El Niño) ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੁਣ ਸਮੁੱਚਾ ਯੂਰਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ (Heatwave) ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਆਮ ਮੌਸਮੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਦੂਰਗਾਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਰਤ ਸਣੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ 'ਤੇ ਪੈਣੇ ਤੈਅ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸੋਕਾ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਆਈ ਜਲਵਾਯੂ ਆਫ਼ਤ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਗਠਨ (WMO) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਹਾਲੀਆ ਅੰਕੜੇ ਬੇਹੱਦ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ:

ਤਾਪਮਾਨ 'ਚ ਉਛਾਲ: ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਮਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 50 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।

ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ: 21 ਜੂਨ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ 1,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

1. ਭਾਰਤੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦਾ ਵਿਗੜੇਗਾ ਸੰਤੁਲਨ

ਯੂਰਪੀ ਹੀਟਵੇਵ ਨੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀਆਂ 'ਜੈੱਟ ਸਟ੍ਰੀਮਜ਼' ਅਤੇ ਉੱਚ-ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਲਚਲ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਮੱਠੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਅਸਮਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸੋਕੇ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ (ਖ਼ਾਸਕਰ ਝੋਨਾ, ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ) ਲਈ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਹੋਵੇਗਾ।

2. ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ

ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਣ ਨਾਲ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ €42.9 ਪ੍ਰਤੀ ਮੈਗਾਵਾਟ-ਘੰਟਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਸ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਊਰਜਾ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

3. ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ

ਖ਼ਰਾਬ ਮੌਸਮ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਜਾਂ ਦੇਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ (ਇਕੱਲੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 900 ਉਡਾਣਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ)। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਸੰਪਰਕ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ, ਟਿਕਟਾਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਮਾਈ ਘਟੇਗੀ।

4. ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ

'ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਜਲਵਾਯੂ ਬੁਲੇਟਿਨ' ਮੁਤਾਬਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਨ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਧਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਬੋਝ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਾਨਵ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵੀ ਘਟੇਗੀ।

ਬਚਾਅ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਚੁੱਕਣੇ ਪੈਣਗੇ ਇਹ 5 ਕਦਮ:

ਵਿਸ਼ਵ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਗਲੋਬਲ ਸੰਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨੀਤੀਗਤ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ:

ਸਮਾਰਟ ਡੇਟਾ ਟਰੈਕਿੰਗ: 'ਕੋਪਰਨਿਕਸ' ਅਤੇ 'WMO' ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ।

ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਊਰਜਾ ਦੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ।

ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ: ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਅਤੇ ਫਸਲੀ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ।

ਲਚਕਦਾਰ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਨੀਤੀਆਂ: ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਟਾਂ ਦੀ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਯੋਜਨਾ।

ਸਿਹਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਤਿਆਰੀ: ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ।

ਭਾਵੇਂ ਯੂਰਪ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ ਨਹੀਂ ਵਧਾਏਗੀ, ਪਰ ਗਲੋਬਲ ਜੈੱਟ ਸਟ੍ਰੀਮਜ਼ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦਾ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਣਾ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੋਂ ਹੀ ਚੌਕਸ ਹੋ ਕੇ ਮੌਸਮ-ਲਚਕੀਲਾ (Climate-Resilient) ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।