ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਖਾਦ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸੰਕੇਤ, ਗੈਸ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਕਾਰਨ NFL ਦੇ ਨੰਗਲ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਪਲਾਂਟ ਬੰਦ

ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਭੂ-ਸਿਆਸੀ ਤਣਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ 'ਤੇ ਪੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਲਿਮਿਟਡ (NFL) ਨੇ ਗੈਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਲਾਂਟਾਂ—ਨੰਗਲ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ—ਵਿੱਚ ਯੂਰੀਆ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੱਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ 'ਗੇਲ' (GAIL) ਵੱਲੋਂ ਤਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (LNG) ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ 40 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗ ਗਿਆ 'ਮੇਨਟੇਨੈਂਸ ਕੱਟ'

ਸਰੋਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਨੰਗਲ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਵ (Maintenance) ਲਈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ LNG ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੈਣਾ ਪਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਪਾਨੀਪਤ ਪਲਾਂਟ ਫਿਲਹਾਲ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਜਯਪੁਰ ਪਲਾਂਟ ਅੱਧੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਰਾਨ-ਅਮਰੀਕਾ ਤਣਾਅ ਦਾ ਪੰਜਾਬ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਗੈਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਤਣਾਅ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦੀ 60 ਫੀਸਦੀ LNG ਕਤਰ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟਾਂ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ NFL ਨੇ ਕੋਇਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਛੱਡ ਕੇ LNG 'ਤੇ ਸ਼ਿਫਟ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 'ਖ਼ਰੀਫ਼' (ਸਾਉਣੀ) ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਯੂਰੀਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਿੱਲਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਜਲਦੀ ਬਹਾਲ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਖਾਦ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ।