ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਚੋਰੀ ਮਾਮਲਾ: ਕਾਊਂਟਿੰਗ ਰੂਮ 'ਚ ਚੱਲਦੀਆਂ ਸਨ ਸਮੋਸੇ-ਕਚੌਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ; ਜੁੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੋਜ਼ਿਆਂ 'ਚ ਲੁਕਾ ਕੇ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਨੋਟ

ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੀ ਕਥਿਤ ਚੋਰੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਕਾਊਂਟਿੰਗ ਰੂਮ (ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ‘ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਾਰਟੀਆਂ’ ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਭਰੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਸਮੋਸੇ ਅਤੇ ਕਚੌਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਦਾਵਤਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸੇ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੀ ਰਕਮ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਦਾ ਖੇਡ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਪੁਲਿਸ ਹੁਣ ਇਸ ਪੂਰੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਤਹਿ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਤੱਕ ਹਰ ਕੜੀ ਨੂੰ ਖੰਗਾਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਅਵਿਨਾਸ਼ ਸ਼ੁਕਲਾ ਤੋਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਰੀਬ 2 ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਤੋਂ ਕਈ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ, ਉਹ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੀ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੀ ਰਕਮ ਬਾਹਰ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਕੀ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਕੱਪੜਿਆਂ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੀ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

ਕਾਊਂਟਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 22 ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਖ਼ਤ ਤਲਾਸ਼ੀ (ਫ੍ਰਿਸਕਿੰਗ) ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਡਰੈੱਸ ਕੋਡ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਡਬਲ ਜੇਬਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ-ਮੋਜ਼ੇ ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਊਂਟਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਸਮੋਸੇ ਅਤੇ ਕਚੌਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦਾਵਤਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੀ ਰਕਮ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਪੈਸੇ ਕੱਢ ਕੇ ਕਦੇ 800 ਤਾਂ ਕਦੇ 1,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਮੋਸੇ ਅਤੇ ਕਚੌਰੀਆਂ ਮੰਗਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਨੋਟਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਕੱਪੜਿਆਂ, ਮੋਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।

ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਊਂਟਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਵਸਥਾ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਾ ਤਾਂ ਐਂਟਰੀ (ਦਾਖ਼ਲੇ) ਵੇਲੇ ਤਲਾਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਬਿਨਾਂ ਜੇਬਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਾਹਰ ਆਉਣ-ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸੇ ਢਿੱਲੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ। ਪੁਲਿਸ ਹੁਣ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਸੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਸੰਗਠਿਤ ਤਰੀਕਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਊਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਨਿਲ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਕੋਲ ਸੀ। ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਦੱਸ ਕੇ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਯਮਤ ਚੈਕਿੰਗ ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਅਚਾਨਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਰਹਿ ਗਈ। ਪੁਲਿਸ ਹੁਣ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ।

ਪੁਲਿਸ ਚੰਪਤ ਰਾਏ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਟਰਸਟ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੇ ਕੈਸ਼ (ਨਕਦੀ) ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਕੜੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੇ ਕੈਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਐਸ.ਬੀ.ਆਈ. (SBI) ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ SBI ਦੇ ਕੁਝ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੀ ਹੁਣ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂਚ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।