ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ: ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ, ਸਿਗਰਟ ਪੀਣਾ ਹੋਇਆ ਮਹਿੰਗਾ

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ (Additional Excise Duty) ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ 1 ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ 25 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੰਬਾਕੂ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਿਗਰਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ, 31 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੰਬਾਕੂ, ਜ਼ਰਦਾ ਅਤੇ ਗੁਟਖਾ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ (ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਅਤੇ ਡਿਊਟੀ ਦੀ ਵਸੂਲੀ, ਨਿਯਮ 2026) ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਸਿਗਰਟਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੇਗੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਿਊਟੀ

ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਗਰਟ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ 1,000 ਸਟਿਕਸ 'ਤੇ 2,050 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 8,500 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਵਾਧੂ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ ਵਸੂਲੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਡਿਊਟੀ ਮੌਜੂਦਾ ਟੈਕਸ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ।

ਤੰਬਾਕੂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ

ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਸਿਗਰਟ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ:

'ਗੋਲਡ ਫਲੇਕ' ਅਤੇ 'ਕਲਾਸਿਕ' ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀ ITC ਦਾ ਸ਼ੇਅਰ 8.62% ਡਿੱਗ ਕੇ 402 ਰੁਪਏ ਤੋਂ 368 ਰੁਪਏ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ।

ਮਾਰਲਬੋਰੋ ਸਿਗਰਟ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਗੌਡਫਰੇ ਫਿਲਿਪਸ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ 12% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ FMCG ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 3% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਿੱਗ ਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

GST ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ (ਪਾਨ ਮਸਾਲਾ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ) 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 40% GST ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ 1 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 'ਕੰਪਨਸੇਸ਼ਨ ਸੈੱਸ' (Compensation Cess) ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ 'ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੈੱਸ' (Health and National Security Cess) ਅਤੇ 'ਵਾਧੂ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ' ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੋ ਬਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਨਵੇਂ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਗਰਟ ਅਤੇ ਪਾਨ ਮਸਾਲਾ 'ਤੇ 40% GST ਲੱਗੇਗਾ, ਉੱਥੇ ਬੀੜੀ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਦੀ ਦਰ 28% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 18% ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪਾਨ ਮਸਾਲਾ ਨਿਰਮਾਣ ਯੂਨਿਟਾਂ 'ਤੇ ਨਵਾਂ 'ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੈੱਸ' ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਸੂਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਰੋਕੀ ਜਾ ਸਕੇ।

ਤੰਬਾਕੂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ:

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 25.3 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਕਾਰਨ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਲਗਭਗ 13.5 ਲੱਖ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਲੰਡਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ 20 ਮਿੰਟ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।